Otwarcie wystawy o wydawnictwie WMP w II RP
W niedzielę 12 października w Centrum Kultury Prawosławnej w Warszawie została otwarta wystawa „Działalność wydawnicza Warszawskiej Metropolii Prawosławnej w II Rzeczypospolitej”, poświęcona sławnej historii Drukarni Synodalnej w Warszawie, która w okresie międzywojennym była największą prawosławną oficyną wydawniczą na świecie. Wystawa została przygotowana dzięki staraniom Akademii Supraskiej i Fundacji „Oikonomos” w ramach obchodów 100-lecia autokefalii Cerkwi prawosławnej w Polsce, uzyskując honorowy patronat ówczesnego Prezydenta RP Andrzeja Dudy. Kuratorami wystawy są ks. Iwan Nikulin z parafii św. Jerzego w Białymstoku, ks. Jarosław Jóźwik kanclerz Akademii Supraskiej oraz Witali Michalczuk z Uniwersytetu Warszawskiego, przy współpracy i konsultacji naukowej prof. Aleksandra Naumowa.
Uroczyste otwarcie wystawy nastąpiło w gościnnych progach warszawskiego Centrum Kultury Prawosławnej dzięki współpracy z dyrektorem CKP ks. dr. Andrzejem Lewczakiem oraz dyrektorem Muzeum Warszawskiej Metropolii Prawosławnej ks. Łukaszem Koleda. Wernisaż wystawy poprzedziła modlitwa za zmarłych, sprawowana w kaplicy św. św. Cyryla i Metodego, poświęcona pamięci założycieli i pracowników Warszawskiej Drukarni Synodalnej: śp. metropolity Jerzego (Jaroszewskiego), który był inicjatorem założenia drukarni, a przede wszystkim śp. metropolity Dionizego (Waledyńskiego), który nadał instytucji niebywały rozmach i wyjątkowy poziom naukowo-merytoryczny. W cerkiewnej modlitwie zostały wspomniane imiona kierowników i redaktorów warszawskiej drukarni: archimandryty Teofana Protasewicza, dr. Eugeniusza Sakowicza, ks. Michała Boreckiego, oraz imiona pracowników drukarni, odnalezione w dokumentach archiwalnych warszawskiej metropolii.
W trakcie wernisażu, po powitaniach ze strony ks. dr. Andrzeja Lewczaka, nastąpiły prelekcje, wygłoszone przez Witalija Michalczuka i ks. Iwana Nikulina. Mówiąc o roli metropolity Dionizego Waledyńskiego, jako wyjątkowego hierarchy w dziejach Cerkwi prawosławnej w Polsce, Witali Michalczuk podkreślił, że metropolita Dionizy świadomie obrał kierunek intelektualnego i kulturowego rozwoju prawosławia w Polsce, czego niezbędnym narzędziem była działalność wydawnicza. W tej strategii metropolita Dionizy powtarzał kierunek, który Prawosławie w Rzeczypospolitej obrało jeszcze w końcu XVI wieku, zakładając pierwsze drukarnie i w ciągu trzech stuleci wydając najwięcej druków prawosławnych w całej Europie. Prelegent podkreślił, że w tym względzie znamiennym jest tegoroczny jubileusz 100-lecia otwarcia Wydziału Teologii Prawosławnej na Uniwersytecie Warszawskim (Studium Teologii Prawosławnej UW), co było jednym z najważniejszych dzieł metropolity Dionizego, zapewniając wielki rozwój intelektualny prawosławia w Polsce w okresie międzywojennym.
Prelekcja ks. Iwana Nikulina otworzyła przed słuchaczami zapomnianą i jak dotąd dokładnie niezbadaną działalność Warszawskiej Drukarni Synodalnej. Prelegent nie tylko przedstawił historyczne kalendarium drukarni-założonej w 1923 roku i ostatecznie zamkniętej przez rząd komunistyczny w roku 1949 po aresztowaniu metropolity Dionizego-ale także ukazał tematyczny wachlarz wydawnictwa. Wedle wstępnych obliczeń ks. Iwana Nikulina w okresie międzywojennym w Warszawskiej Drukarni Synodalnej ukazało się ponad 2500 tytułów, łącznym nakładem przewyższającym 5 milionów egzemplarzy. Spektrum wydawnictwa obejmował wyjątkowe druki liturgiczne (starannie zredagowane pod względem językowym i liturgicznym) oraz przekłady liturgii i Pisma Świętego na języki narodowe (polski, ukraiński, białoruski, rosyjski); literaturę teologiczną (dzieła wybitnych teologów współpracujących z wydawnictwem); periodyki cerkiewne i mniejszości narodowych (wydawane po polsku, ukraińsku, białorusku, rosyjsku i czesku); podręczniki szkolne do nauczania religii; wydawnictwa muzyczne (nutowe partytury i Bogogłasniki z nutami); kalendarze cerkiewne, pomianniki, ikony i antimensiony oraz inne druki użytku cerkiewnego. Drukarnia Synodalna, mieszczącą się przy ul. Paryskiej 27 w budynku obecnego Seminarium Duchownego, rozsyłała swoje wydawnictwa po całym świecie, sięgając do obu Ameryk i Australii, nie mówiąc o każdym zakątku Europy. Po dziś dzień w wielu miejscach na świecie w użytku cerkiewnym znajdują się księgi Warszawskiej Drukarni Synodalnej, świadczą o niezwykle twórczym okresie życia naszej Cerkwi w dwudziestoleciu międzywojennym.
Po zakończeniu prelekcji odbyło się oprowadzanie kuratorskie, podczas którego ks. Nikulin zaprezentował ponad sto eksponatów, ilustrujących każdy z zakresów działalności Synodalnej Drukarni.
Wystawę można zwiedzać w CKP do końca listopada.
zdjęcia: ks. Andrzej Lewczak
Za: www.orthodox.pl
